تاثیر مهره چینی ترامپ بر سرنوشت برجام

شناسهٔ خبر: MTA5Mzg5 -
مدیر عامل موسسه حقوقی ژید در ایران در مطلبی تاثیر مهره چینی‌های ترامپ بر سرنوشت توافق هسته‌ای را مورد تحلیل قرار داده است. مهرنوش آریانپور، مدیر عامل ژید که یک شرکت مستقل حقوقی فرانسوی است و مقر آن در پاریس است، در این مطلب معتقد است که مشاهده ادبیات و عملکرد جنگ‌افروزانه سیاستمداران آمریکایی و نماینده آمریکا در سازمان ملل گویای آن است که از نظر آمریکا، سرانجام برجام تعلیق است.

به گزارش پیک نکاترامپ اخیرا موضع خود را دال بر ادامه تعلیق تحریم‌های هسته‌ای که دستاورد برجام بود؛ مشخص کرد، اما این خبر همراه با چاشنی تهدید اعلام شد. ترامپ با دادن اولتیماتوم اعلام کرد که اعضای ۱+۵ «باید نواقص برجام را برطرف کنند»، به‌خصوص اصلاح ماده sunset در برجام موسوم به «sunset provision»، یا «غروب آفتاب برجام» که بازه زمانی رفع محدودیت‌های هسته‌ای ایران را مشخص می‌کند، مورد تاکید قرار گرفت. ترامپ در مورد برنامه‌های موشکی ایران نیز موضع سابق خود را اعلام کرد و مدعی شد که پیشرفت‌های دفاعی ایران در تناقض با قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت است. ترامپ مخالف سرسخت نفوذ ایران در منطقه است، کابوسی که مدت‌هاست سیاستمداران آمریکایی را هراسان کرده و برای جلوگیری از آن خواستار اعمال تغییرات و اصلاحاتی در برجام است.

رئیس‌جمهور آمریکا تهدید می‌کند که اگر برجام اصلاح نشود به‌صورت یکجانبه از تمدید تعلیق تحریم‌ها امتناع خواهد کرد و در نتیجه سبب فسخ برجام خواهد شد. این موضع ترامپ پیرو سخنرانی اخیرش در ۱۳ اکتبر ۲۰۱۷ است که در این تاریخ برخلاف تصدیق‌های مکرر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مبنی بر پایبندی ایران به تعهدات خود، رئیس‌جمهور آمریکا از تایید نظر آژانس اجتناب کرد. قانون مرور توافق هسته‌ای ایران (مصوب ۲۰۱۵) که به اختصار انگلیسی معروف به «اینارا» است دو ماه قبل از برجام به تصویب کنگره رسید. «اینارا» میزانی از نظارت کنگره بر توافق هسته‌ای را در نظر گرفته است که بر این اساس رئیس‌جمهور باید هر سه ماه به ارزیابی توافق هسته‌ای با ایران بپردازد و پایبندی ایران به تعهداتش را تصدیق کند. متعاقب اعلام موضع رئیس‌جمهور در اکتبر ۲۰۱۷، کنگره آمریکا یک مهلت ۶۰ روزه برای ارائه لایحه جدیدی در مورد اعمال تحریم‌های بیشتر علیه ایران داشت که خوشبختانه کنگره از وضع قوانین جدید اجتناب کرد. امتناع کنگره و عدم تایید موضع ترامپ بار دیگر سرنوشت برجام را در دستان ترامپ قرار داد.

گام بعدی چیست؟

از آنجاکه انجام دوباره مذاکرات در برجام پیش‌بینی نشده است به نظر مشکل می‌رسد بتوان درک کرد که آمریکا از چه مکانیزمی برای متهم کردن ایران استفاده خواهد کرد تا بتواند ثابت کند که روح توافق نقض شده است. همچنان که مقدمه و بند ۲۸ برجام شامل استانداردهایی است که آمریکا با استناد به آن مدعی است که ایران نسبت به آنها پایبند نبوده است. لازم به ذکر است که سایر تعهدکنندگان برجام بر این موضع که بند ۲۸ و مقدمه، بار قانونی ندارد، متفق‌القول هستند. بنابراین آنچه رخ داده است یک رونمایی از تنش سابقه‌دار و اختلافات ماهوی ایران و آمریکا است. در این سناریو، نقش شورای امنیت ملی سازمان ملل به‌عنوان تنها نهادی که می‌تواند این معضل آشتی‌ناپذیر را حل کند مورد توجه قرار می‌گیرد و برای ایفای چنین نقشی، باید قطعنامه‌ای تنظیم کند که با استناد به آن بتواند به تعلیق تحریم‌ها ادامه دهد.

اگر آمریکا، مطابق با برجام چنین قطعنامه‌ای را وتو کند، تمامی تحریم‌های سازمان ملل دوباره احیا می‌شوند و با توجه به اینکه آمریکا عضو دائم شورای امنیت است، قدرت آن را خواهد داشت که توافق را در این مرحله خاتمه دهد. با وجود این فرض که آمریکا می‌تواند از دادن هر رایی امتناع بورزد، اما مشاهده ادبیات و عملکرد جنگ‌افروزانه سیاستمداران آمریکایی و نماینده آمریکا در سازمان ملل گویای آن است که از نظر آمریکا سرانجام برجام تعلیق است.

سناریو‌های احتمالی

گزینه‌های پیش روی ایران و گام‌های بعدی

تحریم‌های جدید

در سری اخیر تحریم‌ها علیه ایران، رئیس‌جمهوری آمریکا، ۵ شخص حقیقی و ۹ شخص حقوقی را در «SDN list» خود گذاشت. این تحریم‌ها مربوط به مسائلی می‌شود که در چارچوب مسائل هسته‌ای نمی‌گنجد و تحت پوشش عناوین دیگری است.  هدف آمریکا از قرار دادن عناوین جدید در لیست سیاه خود، ایجاد هراس و تردید در شرکت‌های غیرآمریکایی است که یا اکنون در ایران مشغول فعالیت هستند یا قصد فعالیت دارند. به نظر می‌رسد اگر قرار است عملکردی خلاف «روح» برجام وجود داشته باشد همین عملکرد آمریکاست که از سویی به کشورهای غیرآمریکایی این اجازه را می‌دهد که با ایران مناسبات تجاری داشته باشند و از سوی دیگر هر ازگاهی بر لیست ممنوع‌المعامله خود می‌افزاید.

آنچه مسلم است اینکه برخلاف همه فشارها و تردیدها، بازارهای جهانی متوجه اهمیت ایران شده است و اتفاقات مثبتی مانند انعقاد قرارداد سرمایه‌گذاری ۵ میلیارد یورویی میان موسسه ایتالیایی «Invitali Global Investment» موسوم به «Invitalia» و دو بانک ایرانی، مبین آمادگی ایران برای تجارت با دنیا است.  هرچند برجام به‌عنوان پدیده‌ای نوین، ‌باید زرهی بر تن داشته باشد که بتواند در برابر پیچیدگی‌های سیاسی و ژئوپلیتیک منطقه‌ای مقاومت کرده و تحت‌تاثیر قرار نگیرد، اما با همه درایتی که به خرج داده شد فشارهای آمریکا اجازه نمی‌دهد برجام آنچنان که باید موثر باشد. حال سوال این است که آیا ارزش معاملاتی که در ایران شده است تا حدی است که بتواند وزنه تعاملات تاریخی جهان را بر هم زند و اروپا را به ایران نزدیک‌تر کند؟! و آیا اقتصاد غیرآمریکایی می‌تواند با لابی کردن و بازی با مهره‌های سیاست، راه حلی سیاسی بیابد تا دیگر اقتصاد جهانی بازیچه دست سیاست‌های آمریکایی نباشد؟!

نوداد

 

ارسال نظر

بالا
کیمیا سامانه