• امروز : سه شنبه - ۲۸ دی - ۱۴۰۰
  • برابر با : 15 - جماد ثاني - 1443
  • برابر با : Tuesday - 18 January - 2022

اخبار ویژه

گزارش تصویری | بدرقه شهدای خوش‌نام تا بهشت در نکا گزارش تصویری | وداع مردم نکا با شهید گمنام در دومین سالگرد شهادت حاج قاسم شهید سلیمانی تازه پس از شهادت متولد شده است/ اصحاب فتنه قبل از مرگشان مرده‌اند گزارش تصویری | خزان دلربای پاییزی جنگل هزارجریب نکا گزارش تصویری | زیبایی‌های پاییزی شهر نکا گزارش تصویری | لحظاتی در میان اهل قبور نکا تفاهم اداره برق و شهرداری نکا در رسیدگی به روشنایی سطح شهر/ جریمه ۶۰۰ میلیونی، تعهد برق به شورا و شهرداری آسفالت ۵۴ هزار متر مربع از کوچه‌های شهر نکا تا شهریور ۱۴۰۱ تعویض بیش از ۱۴ کیلومتر شبکه های فرسوده آب در شهر و روستاهای نکا مبارزه ویژه با مگس مدیترانه‌ای در نکا افتتاح سه واحد مسکن محرومان به مناسبت هفته بسیج در نکا تخصیص ۴۰ درصد از اعتبار بهزیستی نکا در ۶ ماه نخست ۱۴۰۰ روز مازندران و برگزاری نمایشگاه دستاوردهای هنری هنرمندان نکا برگزاری جشن فرهنگ و هنر تبرستان در تالار وحدت تهران ۵۰ لیتر در ثانیه افزایش دبی تامین آب ۴ شهر در استان مازندران شرایط حضور دانش‌آموزان در مدارس مازندران

2

برخی از مرزبندی‌های دقیق در اندیشه قرآنی

  • کد خبر : 4148
  • ۰۳ مرداد ۱۳۹۹ - ۵:۳۶
در ساحت عقیده و باور، آنچه به کار انسان می‌آید علم و یقین است و ظنیات را ارزشی نیست، اما در عمل و اخلاق و امور زندگی عادی گه‌گاه ناچاریم به گمان‌های خویش بها دهیم.

به گزارش پیگ نکا، در سلسله یادداشت‌هایی که پیش روی شماست قواعد اندیشه در قرآن و به تعبیری قواعد اندیشه قرآنی توسط مصطفی عباسی مقدم استاد علوم قرآن دانشگاه کاشان از متن آیات استخراج شده است. از آنجا که اندیشه و تعقل در قرآن جلوه‌های بسیار و آثار سرشار دارد، منظور ما انواع و شاخه‌های مختلف آن یعنی هرگونه عقل‌ورزی، تأمل، فکر، تعمق، آینده نگری و عاقبت اندیشی را شامل می‌شود. منظور از قواعد هم قانونمندی‌ها و ضوابطی است که بر اندیشه مومنانه در پرتو قرآن احاطه دارند.

رهبر معظم انقلاب اسلامی در محفل انس با قرآن کریم در نخستین روز ماه مبارک رمضان، که امسال به دلیل کرونا به صورت ویدئوکنفرانس برگزار شد، به بحث قواعد قرآن برای زندگی انسان و ضرورت استخراج آن توسط محققان و پژوهشگران پرداختند.

و اینک بیانی مختصر از این قواعد:

در ساحت عقیده و باور، آنچه به کار انسان می‌آید علم و یقین است و ظنیات را ارزشی نیست، اما در عمل و اخلاق و امور زندگی عادی گهگاه ناچاریم به گمان‌های خویش بها دهیم، مثلاً با آنکه به سلامت همراهانمان از بیماری‌های مسری و پاکی اشیا یا خوراکی‌هایی که می‌خریم اطمینان نداریم، ولی براساس حکم عقل بدون نگرانی، معاشرت و مصرف می‌کنیم. در فقه، عنوان این مسأله قاعده سوق مسلمین و ید مسلم است و بر پایه آن، حتی لازم نیست از قصاب بپرسی که حیوان، ذبح شرعی شده یا نه؟! در اخلاق هم گمان نیکو و اعتماد به مخاطب و همنوع در شرایط عادی ملاک است مادامی که خلافش ثابت شود، یعنی به ظن اعتماد می‌شود. به همین قیاس است که بدگمانی و سو ءظن ممنوع است.

علما در راستای آنچه گفتیم مطالب و ادله را به دو نوع علم و علمی تقسیم کرده اند: علم همان دریافت‌ها و دلایل یقینی است و علمی، قضایای غیرقطعی و غیریقینی و برای تشخیص و ارزیابی و نحوه کاربست این قضایا علوم متعددی مثل منطق و اصول به وجود آمده اند.

در تفسیرهایی که از آیات می‌شود دو نوع گزاره‌ها و دلایل پیش گفته وجود دارد یعنی مثلاً تفسیر آیه ولایت به مقام علی (ع) تفسیر قطعی است ولی تفسیر همان آیه به دوستی صِرف، ظنّی به شمار می‌رود.(آیه ولایت: «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلَاهَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَاهَ وَهُمْ رَاکِعُونَ» در ارتباط با صدقه حضرت علی (ع) در حال رکوع)

از طرفی در ارزیابی داده‌های شرعی و مطالب قرآنی و روایی، با گزاره‌های متنوعی مواجهیم که گاهی ما را درباره لزوم یا نفی حکمی به اطمینان و قطعیت می‌رسانند و جایی برای تردید باقی نمی‌گذارند؛ به اینها نصّ یا متن صریح گویند. مانند دلالت آیه «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» بر وحدانیت خدا یا دلالت «أَقِیمُوا الصَّلَاهَ» بر وجوب نماز. گاهی آیه یا حدیث، دلالتی ظنی با احتمال بالای ۵۰ درصد و کمتر از صددرصد بر حکمی دارند که به این دلالت، ظاهر گویند.

عنوان نمونه می‌گویند: آیه ۱۰۱ نساء در مسأله وجوب شکستن نماز توسط مسافر ظهور دارد. آنگاه که دلالت متن بر حکم و خلاف آن یکسان و به اصطلاح ۵۰، ۵۰ باشد مجمل می‌نامند. مانند دلالت آیات ابتدایی سوره عبس بر روی برگرداندن پیامبر (ص) و یا مرد قریشی از تازه وارد نابینا، در دیدگاه برخی مفسران و آخرین رتبه دلالت، وهم است که احتمالات ضعیف و غیرقابل اعتنا در روایات نامعتبر و تفسیر برای بی پایه را شامل می‌شود.

تقسیم دیگری که از متن آیات استفاده می‌شود و نقش برجسته ای در علم تفسیر دارد، محکم و متشابه است. محکم به آیه یا روایتی گویند که پیامی روشن قابل اتکا و غیرقابل تأویل و انکار دارد و راهی به جز التزام و عمل به آن نیست مانند: «إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی» (آل عمران/۳۱) و متشابه آیه‌ای است با پیام مبهم و شبهه دار که انسان را در مقام التزام و عمل دچار دودلی می‌کند، مانند «وَقَالَتِ الْیَهُودُ یَدُ اللَّهِ مَغْلُولَهٌ» (مائده/۶۴). از این آیه این شبهه پیش می‌آید که آیا خدا دست دارد که بسته یا باز باشد که البته با ارجاع به آیات محکم معلوم می‌شود منظور، دست داشتن خدا نیست، بلکه منظور بخشنده نبودن خداست که یهودیان گمان می‌کردند.

به هر روی اینها برخی از مرزبندی‌های دقیق در اندیشه قرآنی است. بی گمان این همه به توضیح و تمثیل بیشتری نیاز دارد اما از باب نَمی از یَم، خدمت دوستان ارائه گردید تا فتح باب و طرح سؤالی باشد، برای مطالعه بیشتر پیرامون دلالت‌ها و پیام‌رسانی‌های ظریف و لطیف قرآن کریم.

لینک کوتاه : http://peykneka.ir/?p=4148

ثبت دیدگاه

قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.